Monday, July 16 Bitcoin là gì? Có nên đầu tư vào bitcoin hay không?
 

Viêm Gan A

 BS Nguyễn Thị Nhuận

Một trong những mũi thuốc chích ngừa mà các người đi du lịch tới những xứ chậm tiến thường được khuyên phải chích là thuốc ngừa viêm gan A. Tại sao phải chích ngừa viêm gan A mà không là viêm gan B? 

Bệnh viêm gan A tuy được coi là không đưa đến những hậu quả nghiêm trọng như viêm gan B và C nhưng lại rất dễ bị lây vì bệnh này truyền qua đường thức ăn thay vì qua đường máu như hai loại kia. Do đó, đi du lịch tới những xứ ở Á Châu, Phi Châu, Ấn Độ, Trung Mỹ hay Nam Mỹ…, người ta dễ có nguy cơ lây bệnh, cho dù ở trong những khách sạn sang trọng nhất.

Siêu vi trùng viêm gan và lá gan
Lá gan là một bộ phận quan trọng bậc nhất của cơ thể. Gan nằm phía bên phải cơ thể , ngay dưới lồng ngực. Hằng ngày, lá gan thực hiện hơn 500 nhiệm vụ khác nhau như tiêu hóa thức ăn hấp thụ từ ruột, “dọn dẹp” các chất như thuốc, rượu, hay những chất có hại cho cơ thể khác, làm ra chất mật để giúp tiêu hóa chất béo, tạo ra chất cholesterol, những yếu tố giúp đông máu và một vài chất đạm cần thiết.

Gan dễ bị một số bệnh, kể cả bệnh do siêu vi gây ra. Siêu vi gây viêm gan A là một trong 6 loại siêu vi gây viêm gan đã được tìm ra. 5 loại kia là B, C, D, E, và G.

Khác với B và C lây truyền đi qua đường máu, viêm gan A lây qua đường phân-miệng. – Tức là khi người sửa soạn bữa ăn cho ta không chịu rửa tay sau khi dùng nhà cầu, siêu vi trong phân người đó có thể dính vào tay của họ và dính vào thức ăn.
– Ta có thể bị nhiễm siêu vi này khi uống nước không sạch, ăn nghêu sò sống bắt từ những dòng nước bẩn.
– a cũng có thể bị lây khi ở gần người đang bị bệnh viêm gan A cho dù người ấy đang không có triệu chứng gì cả. Thực ra, thời kỳ người bệnh dễ lây cho người khác nhất là lúc các triệu chứng bệnh chưa xuất hiện.
– Người đồng tính (gay) hay lưỡng tính (bisexual) có thể lây bệnh qua đường tình dục miệng-hậu môn.

Vậy triệu chứng bệnh viêm gan A là gì?
Một số người có thể lướt qua bệnh viêm gan A mà không hề hay biết vì họ không có triệu chứng nào cả. Các em nhỏ thường bị nhẹ nhưng các em lớn và người lớn có triệu chứng nặng hơn. Từ khi nhiễm siêu vi vào người đến lúc có triệu chứng thường là 3 tuần. Triệu chứng có thể xuất hiện rất đột ngột và có thể làm ta lầm lẫn với bệnh “cúm ruột” tức tiêu chảy, ói mửa thông thường.

> Triệu chứng bệnh viêm gan A gồm có:
> – Mệt mỏi, buồn nôn, ói mửa, không muốn ăn
> – Đau bụng hay khó chịu nơi bụng, ngay chỗ lá gan (bên dưới lồng ngực phải)
> – Sốt nhẹ
> – Vàng da, vàng mắt. Nhiều người không bị triệu chứng này.
> – Đau nhức bắp thịt.
> – Ngứa ngáy

Sau khi những triệu chứng này biến mất, người bệnh mới thấy khỏe. Lá gan sẽ lành bệnh hoàn toàn trong vòng 1 – 2 tháng. 15% các bệnh nhân sẽ bị lại trong vòng 6 tới 9 tháng.

Biến chứng
Nếu triệu chứng viêm gan A chỉ như kể trên thì đâu có gì đáng sợ? Đúng vậy, trong đa số các trường hợp, gan sẽ lành mà không bị hư hại gì. Siêu vi viêm gan A cũng không ở lại trong máu một khi ta đã hết bệnh (khác với viêm gan B và C).
Nhưng đôi khi, siêu vi A cũng có thể gây ra trường hợp viêm gan thật nặng (fulminant) khiến bị suy gan, nhất là những người đã bị những bệnh gan kinh niên hoặc đã thay gan.

Định bệnh
Để định bệnh viêm gan, bác sĩ của bạn sẽ cho làm một số thử nghiệm về gan và đo lượng chất bilirubin tức chất làm vàng da.
Để định xem loại siêu vi nào gây ra bệnh, bác sĩ sẽ cho thử kháng thể trong máu. Kháng thể là những chất do cơ thể tiết ra để chống lại siêu vi, mỗi loại siêu vi sẽ cho ra một kháng thể khác nhau.
Kháng thể có thể không xuất hiện nhiều tuần hay nhiều tháng sau khi mắc bệnh. Vậy nếu thử quá sớm, người ta cũng không định loại bệnh được. Ngoài ra, kháng thể còn có thể ở lại trong máu rất lâu, do đó sự có mặt của một kháng thể chưa chắc có nghĩa là bạn đang bị bệnh.

Phòng bệnh
Bệnh viêm gan A rất dễ lây, một phần cũng vì người ta có thể lây bệnh cho người khác khi không có triệu chứng gì cả. Cũng rất dễ có dịch (outbreaks) tức nhiều người cùng bị bệnh một lúc, điển hình cách đây gần 1 năm, các em học sinh một trường ở Minnesota đã cùng bị viêm gan A khi ăn phải trái dâu có chứa siêu vi viêm gan A nhập cảng từ Mexico.

1. Phương cách tự bảo vệ:

a. Chích ngừa: thuốc chích ngừa viêm gan A (vaccine) đã được cho dùng từ năm 1995. Thuốc ngừa rất an toàn và được chích cho trẻ em từ 2 tuổi trở lên và người lớn. Người ta cần chích 2 lần, cách nhau 6 tháng thì mới có đủ kháng thể chống bệnh. Do đó, bạn cần được chích rất lâu trước khi dự định đi du lịch, về Việt Nam chẳng hạn.

Nếu bạn cần đi du lịch gấp, nên chích ngừa bằng chất immune globulin tức chất thuốc có chứa sẵn kháng thể chống siêu vi viêm gan A. Thuốc này chỉ tồn tại rất ngắn trong cơ thể trong khi thuốc chích ngừa trên có thể kéo dài 20 năm. Immune globulin cũng có thể được dùng cho người đã tiếp xúc kề cận với người bị bệnh.
Nếu bạn đã từng bị viêm gan A, bạn không cần phải chích ngừa vì đã có kháng thể sẵn chống bệnh này trong người.
 
b. Theo đúng những phương pháp vệ sinh: khi đi du lịch, rửa kỹ những trái cây trước khi gọt vỏ, không ăn rau sống và thịt cá còn sống. Chỉ uống nước đóng chai và không uống nước đá. Dùng nước đóng chai để đánh răng. Nếu không có nước đóng chai, uống nước đã đun sôi ít nhất 10 phút. Rửa tay kỹ sau khi đi vệ sinh, trong khi sửa soạn thức ăn và trước khi ăn. Rửa tay sau khi thay tã cho em bé. Không dùng chung khăn mặt, muỗng đũa và bàn chải đánh răng.

2. Bảo vệ người khác:
> a. Người đồng tính và lưỡng tính (bisexual): dùng bao cao su cũng khó ngăn được lây bịnh. Tránh tình dục qua ngả hậu môn.
> b. Rửa tay thật kỹ sau khi đi vệ sinh: chà xát tay kỹ, ít nhất là 10 giây, và xả nước kỹ. Chùi tay khô bằng khăn chỉ dùng 1 lần.
> c. Dùng muỗng đũa sạch. Rửa muỗng đũa bằng nhiều nước nóng và xà bông.
> d. Khi đang bị bệnh, không sửa soạn thức ăn cho người khác.

> Theo viendongdaily
Share.