Monday, April 22 Bitcoin là gì? Có nên đầu tư vào bitcoin hay không?

陌上贈美人       Mạch Thượng Tặng Mỹ Nhân 
Nguyên tác  Lý Bạch 

Dịch âm

駿馬驕行踏落花      Tuấn mã kiêu hành đạp lạc hoa
垂鞭直拂五雲車      Thùy tiên trực phất ngũ vân xa
美人一笑褰珠箔      Mỹ nhân nhất tiếu khiên châu bạc
遙指紅樓是妾家      Dao chỉ hồng lâu thị thiếp gia
Dịch thơ 
Tặng Giai Nhân Trên Đường Nhỏ 
Ngựa qúy kiêu căng đạp hoa rơi 
Xe mây năm sắc phẩy đầu roi 
Mỹ nhân nhoẻn miệng rèm châu vén 
Xa chỉ lầu hồng:“Ghé thiếp chơi!” 
Chú giải: Mạch: con đường ruộng, con đường nhỏ. Kiêu: kiêu ngạo. Thùy tiên: dơ cái roi gõ xuống. Phất: phẩy nhẹ. Ngũ vân xa: xe sặc sỡ có 5 sắc mây. Khiên: vén lên. Châu bạc: cái rèm có gắn hạt châu. Diêu (dao): xa xa.
Mỹ nhân tặng Mạch Thượng.
“Đạp lạc hoa kiêu hành tuấn mã.
Ngũ vân xa trực phất  tiên thùy.
Nhất tiếu khiến châu bạc mỹ nhân.
Hồng lâu thị thiếp gia giao chỉ.”
Ghi chú.
Đường xa chi mấy…thẳng bước hồng lâu… Vui người sướng thay…?
Tặng gái đẹp trên đường
*
Lối mòn vó ngựa đạp hoa
Vươn roi phất nhẹ xe qua năm mầu
Vén rèm … nàng chỉ … cười câu
Xin mời mặc khách ghé lầu hồng chơi
 
LãoChim
Dưới đây là bài có góp ý của hai vị Tước và Oanh:
Bài số 30.  BÀI THƠ KỲ DIỆU TẶNG NGƯỜI ĐẸP GẶP TRÊN ĐƯỜNG NHỎ

Mạch Thượng Tặng Mỹ Nhân là con yêu tinh quái dị nhất trong những con yêu tinh thất ngôn tứ tuyệt của Lý Bạch. Mỗi năm nó hớp hồn hàng vạn độc giả giao hoan với nó. Mỗi lần được độc gỉa giao hoan là nó tăng thêm nội lực. Hiện thời nó đủ công lực để sống ngàn năm. Trong ngàn năm sắp tới, nó sẽ hấp tinh của hàng triệu độc giả nữa! Và cứ như thế, nó sẽ trường sinh bất tử.

Lời bàn của Con Cò: 
Bài thơ này đã được mọi thế hệ của mười ba thế kỷ ưa thích, ngày nay vẫn còn được giới tu mi nam tử mến chuộng. 
Nó không cao siêu, không thâm thúy, không cảm động. Vậy thì tại sao người đời lại ưa chuộng như thế? 
Theo thiển ý của Con Cò, gía trị của bài thơ nằm gọn trong cái biệt tài dùng từ ngữ của Lý Bạch. Ý thơ giản dị và tầm thường, vỏn vẹn chỉ tả một gã phong lưu, cỡi một con ngựa bảnh, ve một cô gái giang hồ, trên một con đường làng. Vậy thì nó siêu việt ở điểm nào? Xin tóm tắt trong một câu ngắn gọn: nghệ thuật dùng ngôn từ độc đáo và lối hành văn đầy ẩn ý, dùng lời thơ trang trọng để riễu một màn phong lưu. 
Dịch nghĩa xuôi: 
Trước tiên, hãy nhìn vào 4 chữ của đầu đề: Mạch Thượng Tặng Mỹ Nhân. Tặng: biếu (cho một cách trang trọng, lịch sự). Mỹ nhân: (danh từ lịch sự, trang nhã để chỉ) người con gái đẹp.  Mạch thượng: (trên con) đường nhỏ (ngụ ý ngẫu nhiên gặp nhau trên con đường này, chứ không phải hẹn trước ở đây như thằng nóc nhào vào quán rượu trong bài Thiếu Niên Hành). Hãy tạm ngừng ở đây, cuối bài sẽ bàn tiếp về số ẩn ý trong 4 chữ này..
Câu 1: 
Tuấn mã: ngựa qúy, ngựa tốt. Ngựa này thường được cỡi bởi những công, hầu, khanh, tướng. Nay Lý Bạch để cho một gã phong lưu cỡi đi ve gái mãi dâm. Một ẩn ý đầu tiên. 
Kiêu hành: từ kiêu thường được ghép chung với nhiều từ khác như kiêu hùng, kiêu dũng, kiêu hãnh, kiêu ngạo, kiêu căng…Trong câu này nó có nghĩa là kiêu hãnh (ngựa sẽ kiêu hãnh đạp lạc hoa). Kiêu hành trong câu này nghĩa là: đi một cách kiêu hãnh (để đạp lên hoa rơi). Đó là ẩn ý thứ nhì. 
Lạc hoa: Từ lạc có nhiều nghĩa: rơi rụng, lặn (như nguyệt lạc: trăng lặn). Hoa rơi (Sau này sẽ hiểu là có liên hệ tới cô gái giang hồ về lầu xanh)  ẩn ý thứ ba.  
Một câu chỉ có 7 chữ mà nêu được 3 ẩn ý  thì chưa ai làm được ngoài Lý Bạch. 
Câu 2: 
Thùy tiên: gõ nhẹ (cái roi) từ trên xuống. 
Trực: trực chỉ (ở đây có nghĩa là không do dự). 
Phất: phẩy nhẹ. 
Ngũ vân xa: cái xe có 5 màu mây của Tây Vương Mẫu. Lý Bạch dùng điển này để chỉ cái xe sặc sỡ, diêm dúa, không giống những xe của các vương tôn công tử nhưng đắt tiền. Thường dân, dù nhà giầu, cũng không có. 
Câu này, ngoài điển tích ngũ vân xa thì những từ thùy tiên, trực, phất đều là những từ thông thường của dân gian. Tất cả những từ này đã được dùng thật khéo trong một câu 7 chữ để tạo thêm 4  ẩn ý nữa. 
Câu 3: 
Mỹ nhân: người đẹp. (Sau này sẽ biết là gái mãi dâm nhưng nàng đẹp như bao nhiêu người đẹp khác nên cứ gọ̣i nàng là mỹ nhân. Không kỳ thị. Không khinh rẻ). 
Nhất tiếu: cười một nụ. 
Khiên châu bạc: (Sau này sẽ biết là gái giang hồ) vén màn có gắn hạt châu. 
Thêm 3 ẩn ý nữa. 
Câu 4: 
Mỹ nhân dùng ngón tay chỉ lầu hồng (hồng lâu cùng nghĩa với thanh lâu) ở xa xa (dao), mỉm cười mà nhắn rằng: “nhà thiếp ở đó”. Câu này chỉ có một ẩn ý duy nhất nhưng lại là thứ ẩn ý vô địch: nó ngụ ý: tuy em là gái bán dâm nhưng em thuộc hạng sang trọng, qúy phái. Em không lôi kéo khảch hàng xàm xỡ như loại gái điếm rẻ tiền. Em vừa chỉ cho chàng địa chỉ của em rồi đó. Nếu biết thưởng hoa thì tới nhà em. Câu này giải mật cho 3 câu trên, nó cho biết rằng người đẹp là một cô gái bán dâm hạng sang và người kỵ mã là một gã phong lưu (Thế là, trong 4 câu thơ, đã lộ ra 11 ẩn ý). Khéo vô cùng. 
Bây giờ xin trở lại cái đầu đề: Đọc hết câu 4 mới biết mỹ nhân là cô gái giang hồ. Vậy thì trong 5 chữ của đầu đề đã có thêm ẩn ýmà bây giờ ta mới biết: không ai tặng thơ cho gái giang hồ, ngẫu nhiên gặp trên đường nhỏ, mà lại xưng tụng là mỹ nhân. Thêm 3 bí ẩn nữa.
Một bài thơ chỉ có 4 câu 28 chữ, cộng thêm 5 chữ của đầu đề mà nêu được 14 ẩn ý, và gài được một cô gái điếm lộng lẫy vào vườn thơ thế giới. Tôi trộm nghĩ không có từ nào cao hơn từ siêu việt để xưng tụng nó. Không thể tìm được bài thứ hai. 
Kết luận: 
Bài thơ này đã được dịch bởi hàng chục thi nhân, học gỉa, trong suốt thế kỷ 20 nhưng chưa tìm được bài dịch nào hoàn hảo, được điểm này thì mất điểm khác. Có bài xa lạ với đề tài, không phản ánh một chút Lý Bạch nảo.
Tôi tưởng bở, nghĩ rằng mình là kẻ lội nước đi sau, thấy họ hụt chân ở chỗ nào thì tránh chỗ đó, hy vọng có thể dịch được một bài tương đối khá. Nhưng loay hoay cả tuần lễ mới dịch xong câu đầu mà cụm từ kiêu căng chưa dịch hết nghĩa của kiêu hành.Câu 4: Cụm từ ghé thiếp chơi thiếu vẻ kín đáo. Người đẹp cho biết địa chỉ của mình chứ không trực tiếp chào mời như vậy.
Xin đề nghị các bạn đừng hoài công đọc bất cứ bản dịch nào của bài Mạch Thượng Tặng Mỹ Nhân (kể cả bài dịch của Con Cò), dành thì giờ mổ xẻ nghĩa của từng chữ trong nguyên bản để thưởng thức bài thơ nguyên bản.
Góp ý của Phí Minh Tâm
Thưa anh Cò,

 Tôi có đọc bài thơ này vài lần trước đây, nhưng không thấy gì hào hứng lắm cho đến khi đọc lời bình của anh. Bài thơ châm biếm đức hạnh của con ông cháu cha cũng như bài Thiếu Niên Hạnh. Hai bài đều có nói đến chà đạp hoa rơi, bài này ngựa đạp, bài kia người đạp. Hai “đào bông” đều tìm cách quen/gặp mỹ nhân bán rượu hoặc buôn hương. Cái hay của thi nhân là chỉ châm biếm khách tìm hoa mà vẫn tôn trọng phụ nữ làm nghề thường bị khinh chê.

Về hình thức, một bài Thất Ngôn Tứ Tuyệt rất chỉnh của Lý Bạch về luật, niêm, vận.
 
Phiên Âm:
Mạch Thượng Tặng Mỹ Nhân
Tuấn mã kiêu hành đạp lạc hoa
Thùy tiên trực phất ngũ vân xa
Mỹ nhân nhất tiếu khiên châu bạc
Dao ch
ỉ hồng lâu thị thiếp gia
Dịch Nghĩa: 
Mạch Thượng Tặng Người Đẹp
Ngựa bước kiêu hãnh dậm lên hoa rụng
Lấy roi đánh ngựa gõ vào xe mây năm màu
Người đẹp mỉm cười vén màn ngọc
Chỉ hồng lầu xa xa và nói “nhà thiếp ở đấy”.
 
Dịch Thơ:  
Tặng Người Đẹp
Hoa rụng nát tan dưới vó câu
Nhẹ êm roi gõ xe năm màu
Mỉm cười người đẹp vén màn ngọc
“Nhà thiếp nơi kia”, chỉ hồng lâu.
 
                Góp ý của Lộc Bắc Nguyễn Trọng Lộc
Thưa các anh chị,
Cách đây không lâu trong lúc kiếm vài bài Đường thi để tập dịch tiêu sầu, LB đã đọc bài này nhưng không chọn vì đọc thoáng qua nên thấy cũng bình thường; chuyện gặp gỡ bên đường giữa tài tử giai nhân của giới thượng lưu trí thức. Nay được đọc bài phân tích của Con Cò mới thấy mình hời hợt quá, không chú ý đến chi tiết màu sắc hoa hòe, hoa sói của xe cộ, xe của người đàng hoàng đâu có vậy; thêm nữa nhà cửa lại sơn mầu hồng không đứng đắn với người xưa, gợi nhớ đến các xóm yêu hoa. Sự lựa chọn đề tài của Con Cò kỳ này hợp lý: hết trai tứ chiếng tiếp gái giang hồ!
Viết nhăng cũng đã dài xin vô đề:
Vô Đề
Hết trai tứ chiếng; gái giang hồ
Chí dị thời nay chẳng kém Bồ
Tán dọc, bàn ngang vung xích thố
Tiêu hao tinh lực, khổ Con Cò!!!
Vô đề không theo nghĩa của 17 bài thơ cùng mang tên Vô Đề của Lý Thương Ẩn, mà chỉ có ý là nói liên miên dài quá rồi nay là lúc Vào Đề chính: bài Mạch Thượng Tặng Mỹ Nhân của Lý Bạch. Bài này LB có 2 bản dịch nhưng chỉ gởi bản phỏng dịch theo trường phái Con Cò.
Trên Đường Tặng Người Đẹp
Ngựa chiến kiêu hùng dẫm nát huê
Xuôi roi phất nhẹ sắc mây xe
Giai nhân cười mỉm nâng rèm ngọc
Xa chỉ lầu hồng, ghé thiếp nhe!
Lộc Bắc
Share.